Μια κρίση πανικού μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά, αλλά η αγοραφοβία που ενδέχεται να αναπτυχθεί στη συνέχεια, έχει τη δυνατότητα να περιορίσει τη ζωή ενός ανθρώπου για χρόνια. Αυτή η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση από τους οικείους και σταδιακή απώλεια της αυτονομίας.
Η αρχή του περιορισμού
Πώς μια απλή κρίση αλλάζει την καθημερινότητα
Ένα περιστατικό πανικού, όπως αυτό που βίωσε μια 38χρονη γυναίκα σε ένα γεμάτο λεωφορείο, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για μια σειρά περιορισμών. Η αρχική δυσφορία από τον συνωστισμό, ο φόβος για την αναπνοή και οι δυνατοί χτύποι της καρδιάς κορυφώθηκαν σε μια κρίση πανικού. Παρόλο που οι ιατρικές εξετάσεις δεν έδειξαν κάποια οργανική αιτία, το γεγονός αυτό άλλαξε τη ζωή της.
Αρχικά, η γυναίκα απέφευγε τα λεωφορεία, στη συνέχεια τα καταστήματα και τις ουρές, και σταδιακά άρχισε να φοβάται ακόμη και τις μετακινήσεις με αυτοκίνητο. Σήμερα, έχει σταματήσει να εργάζεται και δυσκολεύεται να μείνει μόνη, ακόμη και στο σπίτι, συνοδεύοντας τον σύζυγό της στις επαγγελματικές του διαδρομές. Η οικογένειά της προσαρμόζει την καθημερινότητά της στους φόβους της, με αποτέλεσμα να χάνει την αυτονομία της.
Πανικός και αγοραφοβία
Δύο καταστάσεις που συχνά συνυπάρχουν
Μια κρίση πανικού συνήθως κορυφώνεται σε λίγα λεπτά. Ωστόσο, η διαρκής ανησυχία για την επανάληψή της μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή καταστάσεων όπου ο άνθρωπος φοβάται ότι δεν θα μπορέσει να διαφύγει ή να βρει βοήθεια. Αυτός ο περιορισμός μπορεί να επεκταθεί πολύ πέρα από τις ίδιες τις κρίσεις.
Η αγοραφοβία συχνά συνυπάρχει με τη Διαταραχή Πανικού, αλλά αποτελεί ξεχωριστή διαγνωστική κατηγορία. Αυτή η διάκριση είναι σημαντική, καθώς η αγοραφοβία μπορεί να στερήσει από ένα άτομο όχι μόνο τις δραστηριότητες που απολαμβάνει, αλλά και τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες της καθημερινότητάς του.
Τι είναι η αγοραφοβία
Πέρα από τον φόβο των ανοιχτών χώρων
Η λέξη αγοραφοβία προέρχεται από την αρχαία ελληνική αγορά και τον φόβο, αλλά δεν περιορίζεται στον φόβο της αγοράς ή των ανοιχτών χώρων. Ένα άτομο μπορεί να αισθάνεται παγιδευμένο σε ένα ασανσέρ, σε ένα γεμάτο λεωφορείο ή στη μέση μιας γέφυρας. Ο φόβος δεν είναι απαραίτητα ο χώρος, αλλά η σκέψη ότι, αν συμβεί κάτι δυσάρεστο, δεν θα μπορεί να απομακρυνθεί ή να βρει βοήθεια.
Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5), η αγοραφοβία περιλαμβάνει έντονο φόβο ή άγχος για τουλάχιστον δύο από τις ακόλουθες καταστάσεις:
- τη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών
- την παρουσία σε ανοιχτούς χώρους
- την παραμονή σε κλειστούς χώρους
- την αναμονή σε ουρά ή την παρουσία σε πλήθος
- την έξοδο από το σπίτι χωρίς συνοδεία
Ο φόβος είναι δυσανάλογος προς τον πραγματικό κίνδυνο, επιμένει συνήθως τουλάχιστον έξι μήνες και προκαλεί σημαντική δυσφορία ή λειτουργική έκπτωση.
Το είδαμε στο Iatropedia.
