Η ψυχική υγεία των νέων αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς τα προβλήματα συχνά ξεκινούν πριν την ηλικία των 14 ετών και μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή έκπτωση της λειτουργικότητας, μειωμένο προσδόκιμο επιβίωσης και αυτοκτονικότητα. Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι τεράστιες, με την απώλεια παραγωγικότητας να υπερβαίνει το κόστος φροντίδας.
Η επιβαρυμένη ψυχική υγεία των νέων
Ανησυχητικά στοιχεία από διεθνείς και ελληνικές μελέτες
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση δεδομένων από τις ΗΠΑ και άλλες 45 χώρες (Global Minds Project, 2020-25), η ψυχική δυσφορία είναι σήμερα υψηλότερη στους νέους και μειώνεται με την ηλικία, κάτι που συνιστά μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με το παρελθόν και υποδηλώνει μια σοβαρή κρίση ψυχικής υγείας. Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν τις οικονομικές προκλήσεις, τη μείωση της χρηματοδότησης για υπηρεσίες υγείας, την επίδραση της πανδημίας COVID-19 και την αυξημένη χρήση social media και smartphones.
Οι ανάγκες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων έχουν αυξηθεί ιδιαίτερα την τελευταία πενταετία, όπως προκύπτει από μελέτες του Διακρατικού Δικτύου Global Child Adolescent Mental Health Study (GCAMHS) σε μαθητές 13-15 ετών από 32 χώρες. Στο ελληνικό δείγμα 6000 εφήβων του 2023, διαπιστώθηκε επιβαρυμένη ψυχική υγεία των εφήβων σε σύγκριση με την προ πανδημίας περίοδο, καθώς και σημαντικά αυξημένες εμπειρίες bullying (αν και με χαμηλότερα ποσοστά από άλλες χώρες), υψηλά ποσοστά αυτοτραυματισμών, αυτοκτονικού ιδεασμού και αποπειρών αυτοκτονίας.
Τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) των παιδιατρικών νοσοκομείων επιβαρύνονται σημαντικά από εφήβους με τέτοιες συμπεριφορές, οι οποίοι συχνά δεν λαμβάνουν βοήθεια λόγω έλλειψης πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων ή δεν καλύπτονται επαρκώς σε εξωτερική βάση. Επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες θα μπορούσαν να μειώσουν αυτά τα φαινόμενα και τις άσκοπες νοσηλείες.
Ο ρόλος των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης και της Τεχνητής Νοημοσύνης
Προκλήσεις και κίνδυνοι στην ψηφιακή εποχή
Μια άλλη πρόκληση είναι η επιρροή των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) και της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Η νεότερη έρευνα υποστηρίζει ότι τα ΜΚΔ δεν φαίνεται να επηρεάζουν την ψυχική υγεία και ευεξία των περισσότερων χρηστών, αλλά πιθανώς βοηθούν ή βλάπτουν κάποιους χρήστες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Προϋπάρχουσες ευαλωτότητες των εφήβων, όπως η φτώχεια, η κακή ψυχική υγεία και η έλλειψη οικογενειακής υποστήριξης, συσχετίζονται με τη χρήση των ΜΚΔ και με προβλήματα ψυχικής υγείας.
Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στους τύπους χρήσης των ΜΚΔ που είναι πιθανώς επιβλαβείς ή βοηθητικοί για την ψυχική υγεία. Προς το παρόν, είναι επιτακτική ανάγκη οι γονείς και οι ανήλικοι να ενημερώνονται για την ασφαλή χρήση τους και να είναι σε εγρήγορση για τη μείωση ή αποφυγή τυχόν ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Επίσης, πρέπει να τεθούν αυστηρότεροι κανόνες στους διαχειριστές των ΜΚΔ, περιορισμοί στο περιεχόμενο και οριοθέτηση, τόσο ηλικιακά όσο και στον χρόνο χρήσης τους.
Όσον αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, περίπου το 20% των νέων, ιδιαίτερα ηλικίας 18-21 ετών και νεαρές γυναίκες, τη χρησιμοποιούν για συμβουλές και συναισθηματική υποστήριξη, συχνά μυστικά από τους οικείους τους. Αυτό καλύπτει άμεσα και ανά πάσα στιγμή κάποιες ανάγκες τους, διακινδυνεύοντας ωστόσο σημαντικά. Οι ψηφιακοί βοηθοί (chatbots) ενδέχεται να παρέχουν αναξιόπιστες ή ανακριβείς πληροφορίες, ενώ η υπερβολική εμπιστοσύνη στην AI μπορεί να κλονίσει τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις και τις υγιείς συμπεριφορές αναζήτησης βοήθειας από ειδικούς ή/και ενήλικες εμπιστοσύνης.
Η διαχείριση των επιπτώσεων των ΜΚΔ στην ψυχική υγεία και η ενσωμάτωση κανόνων δεοντολογίας για τη χρήση της AI στη φροντίδα των ασθενών πρέπει να αποτελούν πλέον κεντρικά ζητήματα.
Το είδαμε στο Iatropedia.
