Είναι γνωστό πως κάθε άτομο έχει δοκιμάσει ή ακούσει για κάποια δίαιτα ή διατροφική στρατηγική. Αυτές οι προσεγγίσεις συχνά υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα στην απώλεια ή ρύθμιση του βάρους, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικές. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις μεθόδους είναι δύσκολες στη διατήρηση, ειδικά όταν η καθημερινότητα και οι πιέσεις της ζωής εισέρχονται στη διαδικασία.
Σκεφτείτε πότε ήταν η τελευταία φορά που αισθανθήκατε έντονα συναισθήματα, όπως άγχος ή ενθουσιασμό. Πώς επηρεάστηκε η διατροφή σας σε αυτές τις στιγμές; Σύμφωνα με ειδικούς στο Eating Well, η απάντηση για τους περισσότερους είναι «ναι».
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food Quality and Preference διερεύνησε τη συγκεκριμένη σχέση, εστιάζοντας στο πώς η διάθεση και η συναισθηματική διαχείριση επηρεάζουν τις διατροφικές συμπεριφορές, ιδιαίτερα σε άτομα που ακολουθούν δίαιτα ή περιορίζουν την πρόσληψη θερμίδων.
Σχεδίαση της μελέτης
Οι ερευνητές του Flinders University της Αυστραλίας δημιούργησαν τη μελέτη ώστε να αντικατοπτρίζει τις καθημερινές συνθήκες της ζωής. Αντί να παρέχουν έτοιμα γεύματα σε ελεγχόμενο περιβάλλον, άφησαν τους συμμετέχοντες να επιλέξουν μόνοι τους τι θα φάνε, προκειμένου να παρατηρηθεί η πραγματική συμπεριφορά. Η έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στα σνακ, καθώς προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι το «τσιμπολόγημα» είναι ένας καλός δείκτης διατροφικής συμπεριφοράς, επηρεαζόμενος σε μεγαλύτερο βαθμό από τη διάθεση σε σχέση με τα κανονικά γεύματα.
Στη μελέτη συμμετείχαν 155 γυναίκες ηλικίας 18 έως 65 ετών, με την επιλογή τους να βασίζεται στο γεγονός ότι είναι πιο πιθανό να ακολουθούν δίαιτες και να αναζητούν τροφή ως αντίδραση σε αρνητικά συναισθήματα. Κατά τη διάρκεια επτά ημερών, οι συμμετέχουσες κατέγραφαν τα σνακ που κατανάλωναν και τη συναισθηματική τους κατάσταση πριν από κάθε κατανάλωση. Τα σνακ κατηγοριοποιήθηκαν σε «υγιεινά» (φρούτα, λαχανικά, ανάλατοι ξηροί καρποί) και «ανθυγιεινά» (σοκολάτα, γλυκά, πατατάκια). Παράλληλα, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη γενική τους διάθεση, την ικανότητα διαχείρισης συναισθημάτων και το επίπεδο διατροφικού περιορισμού.
Ευρήματα της έρευνας
Αφού αναλύθηκαν τα δεδομένα, οι ερευνητές εντόπισαν μια καθαρή σύνδεση μεταξύ διάθεσης, τύπου σνακ και διατροφικού περιορισμού. Όταν οι συμμετέχουσες βρισκόντουσαν σε αρνητική διάθεση, κυρίως όταν ένιωθαν άγχος ή λύπη, εκείνες που ακολουθούσαν δίαιτα έτειναν να καταναλώνουν περισσότερα ανθυγιεινά σνακ σε σχέση με όσες δεν ακολουθούσαν δίαιτα. Αντίθετα, σε θετική διάθεση, οι γυναίκες που δεν ακολουθούσαν δίαιτα κατανάλωναν περισσότερα σνακ, τόσο υγιεινά όσο και ανθυγιεινά, σε σύγκριση με εκείνες που είχαν περιορισμούς.
Αυτά τα ευρήματα φανερώνουν δύο βασικές παρατηρήσεις:
1. Η δίαιτα μπορεί να καθιστά κάποιον πιο ευάλωτο στην κατανάλωση ανθυγιεινών σνακ όταν βιώνει αρνητικά συναισθήματα, καθώς τα συναισθήματα αυτά φαίνεται να μειώνουν την αυτοσυγκράτηση.
2. Τα άτομα που δεν περιορίζουν τη διατροφή τους μπορεί να τρώνε περισσότερο όταν αισθάνονται καλά, καθώς η καλή διάθεση οδηγεί σε πιο χαλαρή στάση απέναντι στο φαγητό.
Επίγνωση και στρατηγικές
Η μελέτη υποδεικνύει ότι τόσο η διάθεση όσο και η δίαιτα επηρεάζουν το πώς και τι τρώμε, ειδικά σε στιγμές τσιμπολογήματος. Όταν νιώθετε πεσμένοι, είναι πιο πιθανό να καταφύγετε σε ανθυγιεινές επιλογές αν κάνετε δίαιτα.
Αυτό δείχνει ότι τα συναισθήματα μπορούν να δυσκολεύουν τη διατήρηση μιας υγιούς διατροφής, κυρίως σε στιγμές που δεν υπάρχουν αυστηρές κατευθύνσεις. Η διάθεση παίζει σημαντικό ρόλο στην επιλογή μας. Έτσι, προτείνεται να παρατηρείτε πώς η διάθεσή σας επηρεάζει τις διατροφικές σας επιλογές. Για παράδειγμα, αν παρατηρήσετε ότι καταφεύγετε σε συγκεκριμένα τρόφιμα όταν αγχώνεστε, αυτό μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για να δημιουργήσετε πιο ισορροπημένες συνήθειες.
Ορισμένες απλές καθημερινές πρακτικές που μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και να μειώσουν την παρορμητική κατανάλωση σνακ περιλαμβάνουν:
- Ελαφριά άσκηση, έστω και για λίγα λεπτά - Σύντομες ασκήσεις αναπνοής ή διαλογισμού - Μια βόλτα στον καθαρό αέρα - Συζητήσεις με αγαπημένα πρόσωπα
Με τον καιρό, η αναγνώριση αυτών των μοτίβων διατροφής και συναισθηματικής κατάστασης μπορεί να σας βοηθήσει να αναπτύξετε πιο σταθερές και βιώσιμες διατροφικές συνήθειες. Συνδυάζοντας αυτή την επίγνωση με απλές στρατηγικές διαχείρισης του άγχους, ίσως πετύχετε καλύτερα αποτελέσματα από μια αυστηρή δίαιτα.
Σχολιασμός
Η σύνδεση διάθεσης και διατροφικών επιλογών αναδεικνύει την ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διατροφή. Η αναγνώριση του ρόλου που παίζουν τα συναισθήματα στην κατανάλωση τροφής μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για την επιτυχία σε ό,τι αφορά την υγιεινή διατροφή. Οι στρατηγικές που προτείνονται μπορούν να είναι χρήσιμες για όσους επιθυμούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση και αυτοέλεγχο, ενσωματώνοντας τη συναισθηματική τους κατάσταση στην καθημερινότητά τους.
