Όταν κάποιος βιώνει κρίσεις πανικού, είναι φυσικό να αναζητά τρόπους να προστατευτεί από μελλοντικά επεισόδια. Ωστόσο, οι ενέργειες που γίνονται για να νιώσει κανείς ασφαλής, όπως οι συμπεριφορές ασφαλείας και οι αποφυγές, μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα, διατηρώντας τον φόβο μακροπρόθεσμα.
Ο φαύλος κύκλος του φόβου και της αποφυγής
Πώς οι αντιδράσεις μας ενισχύουν τον πανικό
Ένα άτομο που έχει βιώσει κρίση πανικού μπορεί να αρχίσει να υιοθετεί διάφορες προφυλάξεις. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν την επιλογή θέσης κοντά στην έξοδο σε συναντήσεις, την ύπαρξη νερού ή φαρμάκων, τον επανειλημμένο έλεγχο των παλμών, ή την αναζήτηση καθησυχασμού από άλλους. Επίσης, μπορεί να αρχίσει να αποφεύγει καταστάσεις που συνδέει με την κρίση, όπως επαγγελματικές συναντήσεις ή μετακινήσεις χωρίς συνοδεία.
Αυτές οι αντιδράσεις, είτε πρόκειται για αποφυγές είτε για συμπεριφορές ασφαλείας, προσφέρουν συχνά μια άμεση, προσωρινή ανακούφιση. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, ενδέχεται να συντηρούν τον φόβο. Οι αποφυγές μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικό περιορισμό της ζωής, φτάνοντας ακόμα και στην αγοραφοβία, όπου το άτομο φοβάται καταστάσεις από τις οποίες πιστεύει ότι δεν μπορεί να διαφύγει ή να βρει βοήθεια.
Συμπεριφορές ασφαλείας: Όταν η προστασία γίνεται εμπόδιο
Η κρυφή παγίδα των προστατευτικών μας πράξεων
Είναι ενστικτώδες να προστατεύουμε τον εαυτό μας όταν νιώθουμε απειλή. Στη διαταραχή πανικού, όμως, ακόμα και μια συνηθισμένη πράξη μπορεί να αποκτήσει διαφορετική σημασία. Το πρόβλημα δεν είναι η πράξη καθαυτή, αλλά η πεποίθηση που τη συνοδεύει. Για παράδειγμα, το να έχει κάποιος ένα μπουκάλι νερό είναι φυσιολογικό. Όταν όμως πιστεύει ότι χωρίς αυτό θα λιποθυμήσει ή θα πάθει κάτι σοβαρό, το νερό μετατρέπεται σε απαραίτητο μέσο ασφαλείας.
Οι συμπεριφορές ασφαλείας μπορεί να είναι εμφανείς, όπως το να έχει κάποιος ένα αγχολυτικό ή να ζητά συνεχώς καθησυχασμό. Άλλες είναι πιο διακριτικές, όπως ο συνεχής έλεγχος των παλμών ή η προσπάθεια ελέγχου της αναπνοής. Η σημασία τους εξαρτάται από τον λόγο που γίνονται και από τις πραγματικές ανάγκες του ατόμου. Σταδιακά, μπορούν να διαμορφωθούν άκαμπτοι προσωπικοί κανόνες, όπως "Δεν πηγαίνω πουθενά χωρίς το φάρμακό μου" ή "Αν αισθανθώ ζάλη, πρέπει αμέσως να καθίσω". Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι κάνει το άτομο για να νιώσει ασφαλές, αλλά τι πιστεύει ότι θα συμβεί αν δεν το κάνει.
Γιατί οι συμπεριφορές ασφαλείας διατηρούν τον πανικό
Το παράδοξο της αναζήτησης ασφάλειας
Οι συμπεριφορές ασφαλείας κρύβουν ένα παράδοξο: όσο περισσότερο ένα άτομο βασίζεται σε αυτές, τόσο λιγότερες ευκαιρίες έχει να διαπιστώσει ότι μπορεί να διαχειριστεί τις καταστάσεις και χωρίς αυτές. Αυτό σημαίνει ότι δεν του δίνεται η ευκαιρία να αποδείξει στον εαυτό του ότι ο φόβος του μπορεί να μην είναι δικαιολογημένος ή ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τις αισθήσεις του χωρίς εξωτερική βοήθεια. Έτσι, ο κύκλος του φόβου και της εξάρτησης από τις συμπεριφορές ασφαλείας συνεχίζεται, διατηρώντας τη διαταραχή πανικού.
Το είδαμε στο Iatropedia.
