Μήπως κάθε φορά που σκέφτεσαι να μάθεις κάτι καινούργιο, νιώθεις ένα βάρος να πέφτει στους ώμους σου; Ξέρεις, εκείνη η αίσθηση ότι θα πρέπει να αφιερώσεις ατελείωτες ώρες, να πιέσεις τον εαυτό σου μέχρι εξάντλησης, και στο τέλος, το αποτέλεσμα να μην είναι αυτό που περίμενες; Ίσως έχεις νιώσει την απογοήτευση να σε κυριεύει, όταν βλέπεις άλλους να προοδεύουν αβίαστα, ενώ εσύ κολλάς στα ίδια σημεία.
Σου έχει τύχει να ανοίξεις ένα βιβλίο ή μια online πηγή, να έχεις την καλύτερη πρόθεση, αλλά μετά από λίγα λεπτά τα μάτια σου να γίνονται βαριά και το μυαλό σου να ταξιδεύει σε πιο ευχάριστα μέρη, όπως το τι θα φας το βράδυ ή η επόμενη ταινία που θες να δεις; Αυτό το αίσθημα της αντίστασης, της "αγγαρείας" που συνοδεύει τη λέξη "μάθηση", είναι κάτι που βιώνουν πολλοί.
Η αλήθεια είναι ότι η μάθηση δεν χρειάζεται να είναι μια επώδυνη διαδικασία. Μπορείς να την κάνεις κομμάτι της καθημερινότητάς σου, κάτι που περιμένεις με ανυπομονησία, αντί να το αποφεύγεις σαν την πανούκλα.
Η παγίδα της "τέλειας" στιγμής
Πόσες φορές έχεις αναβάλει την έναρξη ενός μαθήματος ή την ανάγνωση ενός άρθρου, περιμένοντας την "τέλεια" στιγμή; Ίσως σκέφτεσαι: "Όταν τελειώσω με αυτή τη δουλειά, όταν ηρεμήσει το σπίτι, όταν έχω περισσότερη ενέργεια, τότε θα ξεκινήσω". Αυτή η αναμονή, όμως, είναι μια σιωπηλή παγίδα.
Η "τέλεια" στιγμή σπάνια έρχεται. Η ζωή είναι γεμάτη απρόοπτα, υποχρεώσεις και στιγμές που απαιτούν την προσοχή σου. Περιμένοντας την ιδανική συνθήκη, ουσιαστικά δίνεις στον εαυτό σου μια δικαιολογία να μην ξεκινήσει ποτέ. Και αυτό είναι το πρώτο σου μεγάλο λάθος.
Σκέψου το λίγο: αντί να περιμένεις να βρεις μια ολόκληρη ώρα ελεύθερη, τι θα γινόταν αν αφιέρωνες μόνο 15 λεπτά; Αυτά τα 15 λεπτά, αν τα κάνεις συνήθεια, είναι πολύ πιο αποτελεσματικά από μια ωριαία προσπάθεια που γίνεται μια φορά στο τόσο.
Ξεκίνα μικρά, σκέψου έξυπνα
Το κλειδί δεν είναι να βρεις ατελείωτο χρόνο, αλλά να ενσωματώσεις τη μάθηση σε μικρές, διαχειρίσιμες δόσεις. Ξεκίνα με κάτι που σε ενδιαφέρει πραγματικά. Μην πιέζεις τον εαυτό σου να μάθεις κάτι "που πρέπει", αν δεν υπάρχει καμία εσωτερική κινητοποίηση.
Για παράδειγμα, αντί να διαβάσεις ένα ολόκληρο κεφάλαιο για την ιστορία της τέχνης, διάβασε για έναν μόνο καλλιτέχνη που σου κεντρίζει το ενδιαφέρον. Αντί να παρακολουθήσεις ένα ολόκληρο σεμινάριο για τη φωτογραφία, δες ένα σύντομο βίντεο για τη σύνθεση μιας φωτογραφίας. Η ουσία είναι η συνέπεια, όχι η διάρκεια.
Έχεις παρατηρήσει πώς οι Έλληνες συνηθίζουν να κάνουν μικρά διαλείμματα για καφέ ή κουβέντα; Μπορείς να αξιοποιήσεις παρόμοιες στιγμές. Αντί να χαζεύεις στο κινητό σου όσο περιμένεις τον καφέ σου, διάβασε δύο σελίδες από ένα βιβλίο ή άκου ένα σύντομο podcast.
Μεταμόρφωσε το περιβάλλον σου
Ο χώρος στον οποίο μαθαίνεις παίζει τεράστιο ρόλο. Αν ο χώρος σου είναι ακατάστατος, γεμάτος περισπασμούς, είναι λογικό να νιώθεις αποσυντονισμένος. Ποιος μπορεί να συγκεντρωθεί με την τηλεόραση ανοιχτή ή το σωρό από ρούχα δίπλα του;
Δημιούργησε έναν μικρό, "ιερό" χώρο για τη μάθησή σου. Δεν χρειάζεται να είναι ένα ολόκληρο γραφείο. Ακόμα και μια γωνιά στο σαλόνι, καθαρή και τακτοποιημένη, μπορεί να κάνει τη διαφορά. Βεβαιώσου ότι έχεις ό,τι χρειάζεσαι κοντά σου: το βιβλίο, το σημειωματάριο, ένα στυλό. Έτσι, μειώνεις την τριβή για να ξεκινήσεις.
Σκέψου το ως εξής: αν πρέπει να ψάχνεις τα πράγματά σου κάθε φορά, είναι σαν να βάζεις εμπόδια στον εαυτό σου. Θέλεις να κάνεις τη μάθηση όσο το δυνατόν πιο ομαλή.
Αξιοποίησε την τεχνολογία, αλλά με μέτρο
Η τεχνολογία είναι ένα διπλό μαχαίρι. Μπορεί να είναι η μεγαλύτερη πηγή γνώσης, αλλά και ο μεγαλύτερος εχθρός της συγκέντρωσης. Έχεις δοκιμάσει ποτέ να διαβάσεις κάτι στο tablet σου και να βρεθείς να "σκρολάρεις" στα social media μέσα σε δευτερόλεπτα;
Χρησιμοποίησε εφαρμογές που απενεργοποιούν τις ειδοποιήσεις ή μπλοκάρουν συγκεκριμένες ιστοσελίδες για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Υπάρχουν εξαιρετικά podcasts, audiobooks και online μαθήματα που μπορείς να ακούς ενώ κάνεις άλλες δουλειές, όπως π.χ. ενώ πηγαίνεις στη δουλειά με το αυτοκίνητο ή ενώ ετοιμάζεις το φαγητό.
Μην αφήνεις την τεχνολογία να σε ελέγχει. Χρησιμοποίησέ την ως εργαλείο, όχι ως απόσπαση. Μπορείς να προγραμματίσεις την ημέρα σου, θέτοντας υπενθυμίσεις για τις "σύντομες μαθησιακές σου περιόδους".
Κάνε τη μάθηση κοινωνική
Η μοναχική μάθηση μπορεί να γίνει κουραστική. Το να μοιράζεσαι αυτό που μαθαίνεις με άλλους, μπορεί να ενισχύσει την κατανόηση και το κίνητρό σου. Έχεις μιλήσει ποτέ σε έναν φίλο σου για κάτι καινούργιο που έμαθες και ένιωσες ότι το εμπεδώσες καλύτερα;
Βρες μια "μαθησιακή παρέα". Μπορεί να είναι ένας φίλος, ένας συνάδελφος, ή ακόμα και μια online κοινότητα. Συζητήστε όσα μαθαίνετε, ανταλλάξτε απόψεις, κάντε ο ένας στον άλλον ερωτήσεις. Αυτή η αλληλεπίδραση κάνει τη διαδικασία πιο ζωντανή και διαδραστική.
Η διδασκαλία είναι ο καλύτερος τρόπος για να μάθεις. Όταν προσπαθείς να εξηγήσεις κάτι σε κάποιον άλλο, αναγκάζεσαι να οργανώσεις τις σκέψεις σου και να κατανοήσεις σε βάθος το θέμα.
Αντάμειψε τον εαυτό σου
Η επιβράβευση είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο για τη διαμόρφωση συνηθειών. Όταν ολοκληρώνεις έναν στόχο μάθησης, όσο μικρός κι αν είναι, δώσε στον εαυτό σου μια μικρή ανταμοιβή. Αυτό δημιουργεί μια θετική σύνδεση στο μυαλό σου: μάθηση = ευχαρίστηση.
Η ανταμοιβή δεν χρειάζεται να είναι μεγάλη. Μπορεί να είναι ένα κομμάτι σοκολάτας, ένα διάλειμμα για να ακούσεις το αγαπημένο σου τραγούδι, ή ακόμα και η άδεια να δεις ένα επεισόδιο από τη σειρά που παρακολουθείς. Συνδέεις την προσπάθεια με μια ευχάριστη εμπειρία.
Μην υποτιμάς τη δύναμη της μικρής επιβράβευσης. Είναι αυτό που θα σε κάνει να θέλεις να επαναλάβεις την προσπάθεια την επόμενη μέρα.
Θυμήσου, η μάθηση δεν είναι ένας μαραθώνιος, είναι μια σειρά από σύντομα, ευχάριστα σπριντ. Με τις σωστές στρατηγικές, μπορείς να τη μετατρέψεις από αγγαρεία σε μια απόλαυση που περιμένεις καθημερινά.
