Η αίσθηση ότι δίπλα σε έναν άνθρωπο που αποπνέει σιγουριά αισθανόμαστε κι εμείς πιο βέβαιοι για τον εαυτό μας είναι γνώριμη σε πολλούς. Μια νέα πειραματική μελέτη από το Πανεπιστήμιο Birkbeck του Λονδίνου έρχεται να επιβεβαιώσει ότι το φαινόμενο αυτό είναι πραγματικό. Η αυτοπεποίθηση των άλλων μπορεί να μεταβάλει τη δική μας, με την επίδραση να διατηρείται ακόμα και όταν το άλλο άτομο δεν βρίσκεται πλέον παρόν.
Το πείραμα με το «σύννεφο» κινούμενων κουκκίδων
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν πολλαπλά πειράματα με τη συμμετοχή περισσότερων από 200 ατόμων, τα οποία κλήθηκαν να εκτελέσουν μια απαιτητική δοκιμασία αντίληψης. Στην οθόνη ενός υπολογιστή εμφανιζόταν για λίγο ένα σύννεφο από κινούμενες κουκκίδες. Οι συμμετέχοντες έπρεπε να αποφασίσουν προς ποια κατεύθυνση κινούνταν οι κουκκίδες και, στη συνέχεια, να δηλώσουν πόσο σίγουροι ήταν για την απάντησή τους.
Η διαδικασία χωρίστηκε σε τρία στάδια:
Αρχικά, οι συμμετέχοντες έπαιρναν τις αποφάσεις μόνοι τους.
Στη συνέχεια, εκτελούσαν τη δοκιμασία μαζί με έναν υποτιθέμενο «συνεργάτη».
Τέλος, επέστρεφαν στη διαδικασία ξανά μόνοι τους.
Στην πραγματικότητα, ο συνεργάτης δεν ήταν άνθρωπος, αλλά ένας αλγόριθμος προγραμματισμένος να εμφανίζεται σταθερά είτε πολύ σίγουρος είτε ιδιαίτερα αβέβαιος για τις επιλογές του.
Πώς η σιγουριά των άλλων επηρεάζει τις εσωτερικές μας αποφάσεις
Τα ευρήματα της μελέτης έδειξαν ότι η συμπεριφορά του συνεργάτη επηρέασε άμεσα την αυτοπεποίθηση των συμμετεχόντων:
Έκθεση σε σίγουρο συνεργάτη: Όσοι αλληλεπίδρασαν με έναν συνεργάτη που δήλωνε υψηλή βεβαιότητα άρχισαν σταδιακά να νιώθουν και οι ίδιοι μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τις δικές τους αποφάσεις.
Έκθεση σε αβέβαιο συνεργάτη: Αντίστοιχα, όσοι βρέθηκαν με έναν αβέβαιο συνεργάτη παρουσίασαν μείωση στα επίπεδα της δικής τους βεβαιότητας.
Διάρκεια της επίδρασης: Το πιο σημαντικό εύρημα ήταν ότι η επίδραση παρέμεινε ακόμα και όταν οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να πάρουν αποφάσεις εκ νέου μόνοι τους.
Η διατήρηση της επίδρασης υποδηλώνει ότι οι συμμετέχοντες δεν άλλαξαν απλώς τις απαντήσεις τους για λόγους κοινωνικής προσαρμογής, αλλά μεταβλήθηκε ο τρόπος με τον οποίο αξιολογούσαν εσωτερικά τις ικανότητές τους.
Η κοινωνική μετάδοση της βεβαιότητας στον εγκέφαλο
Ο Δρ. Daniel Yon, αναπληρωτής καθηγητής Γνωστικής Νευροεπιστήμης και συγγραφέας της μελέτης, επεσήμανε ότι η αυτοπεποίθηση δεν δημιουργείται αποκλειστικά εκ των έσω. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η αυτοπεποίθηση και η αβεβαιότητα μπορούν να μεταδοθούν από το ένα μυαλό στο άλλο.
Μέσω υπολογιστικών μοντέλων, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν βασίζεται μόνο στη δική του απόδοση για να υπολογίσει πόσο βέβαιος νιώθει. Αντίθετα, επεξεργάζεται και αξιοποιεί τα κοινωνικά σήματα αυτοπεποίθησης που λαμβάνει από το περιβάλλον του, προσαρμόζοντας ανάλογα τους εσωτερικούς του μηχανισμούς αξιολόγησης.
