Κάθε φορά που πας στο σούπερ μάρκετ, στέκεσαι μπροστά από το ράφι με τα λάδια και νιώθεις ένα μικρό πανικό. Ποιο είναι αλήθεια αυτό που θα δώσει γεύση στο φαγητό σου και δεν θα είναι απλά μια άγευστη λιπαρή ουσία; Ξέρεις ότι πληρώνεις, αλλά μήπως τελικά πληρώνεις για κάτι που δεν αξίζει;
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί κάποιες φορές το ελαιόλαδο που αγοράζεις έχει μια περίεργη, μεταλλική επίγευση ή ακόμα και μυρίζει λίγο σαν μούχλα; Δεν φταις εσύ. Φταίει ότι η αγορά σε έχει βομβαρδίσει με τόσες επιλογές που πλέον η σύγχυση είναι ο κανόνας.
Σταμάτα να αγοράζεις λάθος ελαιόλαδο. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί από εμάς αγοράζουμε ελαιόλαδο με λάθος κριτήρια, πετώντας ουσιαστικά χρήματα και γεύση.
Το χρώμα σε μπερδεύει, μην το αφήνεις
Το πρώτο πράγμα που προσέχεις είναι το χρώμα, σωστά; Μα τι λάθος κάνεις! Πολλοί πιστεύουν ότι το βαθύ πράσινο χρώμα είναι σημάδι ανώτερης ποιότητας. Η αλήθεια είναι λίγο πιο περίπλοκη.
Το έντονο πράσινο χρώμα οφείλεται στις χλωροφύλλες, οι οποίες ναι, μπορεί να υποδηλώνουν φρεσκάδα. Όμως, ένα πολύ σκούρο πράσινο μπορεί να υποδηλώνει και ότι το λάδι έχει υποστεί κάποια επεξεργασία ή ότι έχει εκτεθεί στον ήλιο για πολλή ώρα.
Αντίθετα, ένα πιο ανοιχτό χρυσαφί χρώμα δεν σημαίνει απαραίτητα κακή ποιότητα. Μπορεί απλά να προέρχεται από ελιές που έχουν ωριμάσει περισσότερο ή από μια διαφορετική ποικιλία ελιάς. Το χρώμα είναι οφθαλμαπάτη, μην το εμπιστεύεσαι τυφλά.
Πότε το χρώμα είναι πραγματικά ύποπτο;
Αν το λάδι έχει μια κιτρινωπή, σχεδόν διάφανη όψη, τότε μάλλον πρόκειται για εξευγενισμένο (ραφιναρισμένο) ελαιόλαδο, το οποίο έχει υποστεί χημικές διεργασίες για να βελτιωθεί η εμφάνιση και η οσμή του. Αυτό δεν είναι "έξτρα παρθένο" με την ουσιαστική έννοια.
Αν δεις το λάδι να έχει μια θολή όψη, αυτό μπορεί να είναι θετικό. Μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχει φιλτραριστεί υπερβολικά και διατηρεί περισσότερα από τα φυσικά του συστατικά. Ωστόσο, αυτό δεν είναι απόλυτος κανόνας.
Η μυρωδιά: Ο αληθινός ανιχνευτής
Εδώ είναι που αρχίζουν τα δύσκολα, αλλά και τα πιο σημαντικά. Η οσμή είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης για την ποιότητα του ελαιολάδου. Αν δεν μυρίζει φρεσκάδα, πιθανότατα δεν είναι φρέσκο.
Πώς πρέπει να μυρίζει ένα καλό, έξτρα παρθένο ελαιόλαδο; Φαντάσου τη μυρωδιά ενός φρεσκοκομμένου γρασιδιού, ή ακόμα και αμύγδαλου, ή ντομάτας. Αυτές οι φρουτώδεις, φρέσκες μυρωδιές είναι το ζητούμενο.
Αν το λάδι σου μυρίζει λίγο σαν μουχλιασμένο πανί, σαν ξύδι, ή έχει μια έντονη, πικάντικη μυρωδιά που σε τσούζει στη μύτη, τότε έχεις πρόβλημα. Αυτά είναι σημάδια οξείδωσης ή άλλων ατελειών.
Τι σημαίνουν οι "ελαττωματικές" μυρωδιές;
Μια μυρωδιά που θυμίζει ξύδι (οξική αλλοίωση) συνήθως σημαίνει ότι ο χυμός της ελιάς έχει υποστεί ζύμωση πριν γίνει λάδι. Αυτό συμβαίνει όταν οι ελιές παραμένουν για πολλή ώρα σε στοίβες ή σε ακατάλληλες συνθήκες.
Η μυρωδιά "μουχλιασμένο" ή "βρεγμένο χαρτόνι" υποδηλώνει ότι οι ελιές ήταν βρεγμένες ή ότι υπήρχε υγρασία κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης. Ποτέ μην αγοράζεις λάδι που μυρίζει έτσι.
Μια άλλη δυσάρεστη μυρωδιά είναι αυτή του "μετάλλου", η οποία μπορεί να οφείλεται σε επαφή του λαδιού με κακής ποιότητας μεταλλικά δοχεία ή σε αλλοιωμένα εργαλεία κατά την παραγωγή.
Η γεύση: Η τελική απόφαση
Αφού το μυρίσεις, ήρθε η ώρα της δοκιμής. Μην το πίνεις σαν νερό, φυσικά. Πάρε μια μικρή ποσότητα, περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού, και ρουφήξ' το γρήγορα. Ο στόχος είναι να "αερίσεις" το λάδι μέσα στο στόμα σου.
Ένα ποιοτικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο πρέπει να έχει μια ευχάριστη πικράδα και ένα ελαφρύ, διακριτικό κάψιμο στον λαιμό, που λέγεται "πικάντικο". Αυτά τα δύο στοιχεία είναι ενδείξεις φρεσκάδας και της παρουσίας αντιοξειδωτικών.
Η πικράδα δεν πρέπει να είναι υπερβολική ή να σου αφήνει δυσάρεστη αίσθηση. Το κάψιμο πρέπει να είναι γρήγορο και να σβήνει, αφήνοντας μια καθαρή αίσθηση. Αν το λάδι σου είναι απλά "λάδι" χωρίς κανένα από αυτά τα χαρακτηριστικά, τότε μάλλον δεν είναι αυτό που νομίζεις.
Πότε η γεύση προδίδει το λάθος;
Αν η γεύση είναι άνοστη, λιπαρή, χωρίς κανένα από τα παραπάνω στοιχεία, τότε πιθανότατα αγοράζεις ένα εξευγενισμένο ή ένα πολύ παλιό λάδι. Έχει χάσει τα βασικά του αρώματα και τις γεύσεις.
Αν νιώθεις μια έντονη μεταλλική γεύση, ή μια γεύση που θυμίζει μπαγιάτικο λάδι, τότε είναι σίγουρα αλλοιωμένο. Αυτές οι γεύσεις είναι σημάδια ότι το λάδι έχει οξειδωθεί ή έχει έρθει σε επαφή με ακατάλληλα υλικά.
Ποτέ μην αγνοείς τη γεύση. Είναι η τελευταία γραμμή άμυνας πριν το λάδι μπει στο πιάτο σου.
Η συσκευασία και η ετικέτα: Τι να ψάξεις
Η ετικέτα δεν είναι απλά διακοσμητική. Είναι η ταυτότητα του ελαιολάδου σου. Τι πρέπει να προσέξεις; Καταρχάς, ψάξε για τη σήμανση "Έξτρα Παρθένο Ελαιόλαδο". Αυτή είναι η υψηλότερη κατηγορία.
Δες την ημερομηνία συγκομιδής ή την ημερομηνία λήξης. Όσο πιο πρόσφατη η συγκομιδή, τόσο καλύτερα. Το ελαιόλαδο είναι ένα φρέσκο προϊόν, σαν τον χυμό πορτοκάλι. Δεν βελτιώνεται με τον χρόνο.
Η ετικέτα σου λέει πολλά, αν ξέρεις να διαβάζεις.
Τι πληροφορίες είναι κρίσιμες;
Προτίμησε λάδια που αναφέρουν την προέλευση του καρπού (π.χ. συγκεκριμένη περιοχή ή ΠΟΠ - Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης). Αυτό δείχνει ιχνηλασιμότητα και δέσμευση στην ποιότητα.
Η συσκευασία παίζει επίσης ρόλο. Το ελαιόλαδο πρέπει να προστατεύεται από το φως. Γι' αυτό, προτίμησε σκούρες γυάλινες φιάλες ή μεταλλικά δοχεία. Τα διάφανα πλαστικά μπουκάλια είναι ο χειρότερος εχθρός του ελαιολάδου, καθώς αφήνουν το φως να το αλλοιώσει.
Αν δεις την ένδειξη "ψυχρή εξαγωγή" ή "μηχανική έκθλιψη", είναι θετικό. Σημαίνει ότι η θερμοκρασία κατά την παραγωγή δεν ξεπέρασε τους 27°C, διατηρώντας έτσι τα αρώματα και τα θρεπτικά συστατικά.
Η πρακτική του "δοκιμάζω πριν αγοράσω"
Το ξέρω, δεν είναι πάντα εφικτό. Στο σούπερ μάρκετ, συνήθως δεν μπορείς να δοκιμάσεις. Αλλά αν έχεις τη δυνατότητα, σε λαϊκές αγορές ή σε εξειδικευμένα καταστήματα, μην ντραπείς να ζητήσεις μια μικρή δοκιμή.
Πολλοί παραγωγοί είναι υπερήφανοι για το προϊόν τους και θα χαρούν να σου δώσουν να δοκιμάσεις. Αυτή είναι η πιο σίγουρη μέθοδος.
Αν δεν μπορείς να δοκιμάσεις, εστίασε στα υπόλοιπα κριτήρια: την ετικέτα, τη συσκευασία, και την τιμή. Ναι, η τιμή. Ένα πολύ φτηνό "έξτρα παρθένο" ελαιόλαδο, ειδικά σε μεγάλες συσκευασίες, είναι σχεδόν πάντα ύποπτο.
Πότε η τιμή σε προειδοποιεί;
Η παραγωγή ποιοτικού ελαιολάδου είναι μια δαπανηρή διαδικασία. Από τη συγκομιδή μέχρι την έκθλιψη και τη συσκευασία, όλα κοστίζουν. Ένα λάδι που πωλείται σε εξευτελιστική τιμή, μάλλον έχει συμβιβαστεί σε κάποιο στάδιο της διαδικασίας.
Μην ψάχνεις για το πιο φτηνό. Ψάξε για την καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής. Ένα λάδι που κοστίζει λίγο παραπάνω, αλλά σου προσφέρει αυθεντική γεύση και άρωμα, είναι μια επένδυση στο φαγητό σου και στην υγεία σου.
Σταμάτα να πετάς τα χρήματά σου σε λάθος λάδια. Εφάρμοσε αυτά τα κριτήρια και σύντομα θα ξεχωρίζεις το ποιοτικό ελαιόλαδο με κλειστά μάτια, μεταμορφώνοντας κάθε σου πιάτο.
