Ξεφυλλίζεις τα ίδια και τα ίδια sites, βλέπεις τις ίδιες σειρές, ακούς την ίδια μουσική. Και μετά, κοιτάς το λευκό χαρτί –είτε είναι οθόνη υπολογιστή είτε τετράδιο– και αναρωτιέσαι: «Γιατί δεν έρχεται καμία ιδέα;». Μήπως νιώθεις ότι έχεις κολλήσει σε μια ρουτίνα που σε πνίγει, στερώντας σου αυτόν τον σπινθήρα που κάποτε σε έκανε να δημιουργείς;
Πολλοί πιστεύουν ότι η δημιουργικότητα είναι ένα χάρισμα που είτε το έχεις είτε όχι. Λάθος. Είναι μια μυϊκή ομάδα που χρειάζεται άσκηση, και συχνά, η καθημερινότητά μας, γεμάτη από συνήθειες που θεωρούμε αθώες, είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της.
Το παγόβουνο της ρουτίνας
Σκέψου το λίγο. Κάθε μέρα κάνεις τα ίδια πράγματα, με τον ίδιο τρόπο. Ξυπνάς, ελέγχεις το κινητό, πίνεις τον καφέ σου, πηγαίνεις στη δουλειά, κάνεις τα συνηθισμένα, επιστρέφεις, βλέπεις τηλεόραση, κοιμάσαι. Πού αφήνεις χώρο για το καινούργιο, το απρόοπτο, το διαφορετικό;
Η επανάληψη, αν και προσφέρει ασφάλεια, δηλητηριάζει σιγά σιγά την ικανότητά σου να σκέφτεσαι έξω από τα συνηθισμένα. Ο εγκέφαλός σου βολεύεται, δεν χρειάζεται να ψάξει για νέες συνδέσεις, νέους δρόμους.
Αυτό είναι το πρώτο και μεγαλύτερο εμπόδιο.
Αναρωτιέσαι πώς να ξεφύγεις; Η απάντηση δεν είναι να τα παρατήσεις όλα και να γίνεις ερημίτης. Είναι πολύ πιο απλό, και ταυτόχρονα, πολύ πιο δύσκολο: πρέπει να σπάσεις συνειδητά τις αυτοματοποιημένες σου κινήσεις.
Η παγίδα της "ασφάλειας"
Όταν νιώθεις ότι η δημιουργικότητά σου έχει "κολλήσει", το πιο συνηθισμένο ένστικτο είναι να αναζητήσεις αυτό που ξέρεις. Να ξαναδιαβάσεις το αγαπημένο σου βιβλίο, να δεις ξανά την αγαπημένη σου ταινία, να ασχοληθείς με ένα χόμπι που νιώθεις σίγουρος.
Αυτό, όμως, είναι σαν να προσπαθείς να δυναμώσεις έναν μυ με τις ίδιες ακριβώς ασκήσεις, ξανά και ξανά. Δεν θα δεις πρόοδο. Αντίθετα, θα ενισχύσεις την αίσθηση ότι δεν μπορείς να πας παραπέρα.
Η πραγματική δημιουργικότητα γεννιέται από την αβεβαιότητα, όχι από την προβλεψιμότητα.
Μήπως φοβάσαι να δοκιμάσεις κάτι καινούργιο; Μήπως η ιδέα της αποτυχίας σε τρομάζει τόσο πολύ που προτιμάς να μείνεις στα σίγουρα;
Η υπερβολική ανάγκη για "τελειότητα"
Πόσες φορές έχεις σβήσει μια ιδέα πριν καν προλάβει να πάρει μορφή, επειδή "δεν ήταν αρκετά καλή"; Αυτή η εσωτερική φωνή του κριτή, που στέκεται πάνω από κάθε σου σκέψη και την απορρίπτει πριν καν την εξετάσεις, είναι ένας δολοφόνος της δημιουργικότητας.
Θέλεις τα πάντα να είναι τέλεια από την πρώτη στιγμή. Ένα κείμενο, μια ζωγραφιά, μια λύση σε ένα πρόβλημα. Αυτή η προσδοκία είναι μη ρεαλιστική και σε αναγκάζει να παγώσεις.
Το πρώτο προσχέδιο δεν χρειάζεται να είναι αριστούργημα. Χρειάζεται απλώς να υπάρχει.
Σκέψου τους αγαπημένους σου καλλιτέχνες. Πίστευες ότι τα πρώτα τους έργα ήταν εφάμιλλα με αυτά που γνωρίζεις σήμερα; Φυσικά και όχι. Η εξέλιξη είναι κομμάτι της δημιουργικής διαδικασίας.
Άρα, τι κάνεις; Αποδέξου ότι τα πρώτα σου βήματα θα είναι ατελή. Δώσε στον εαυτό σου την άδεια να κάνει λάθη, να πειραματιστεί, να "λερώσει τα χέρια του".
Πώς να "ξεκλειδώσεις" τον εσωτερικό σου κριτή
Μια έξυπνη τακτική είναι να διαχωρίσεις τη φάση της παραγωγής ιδεών από τη φάση της αξιολόγησης. Όταν προσπαθείς να δημιουργήσεις, κλείσε τα αυτιά σου στον εσωτερικό σου κριτή. Γράψε ό,τι σου έρχεται, ζωγράφισε ό,τι σκέφτεσαι, πες την πρώτη λύση που σου έρχεται στο μυαλό.
Αργότερα, όταν θα έχεις μια "μάζα" υλικού, τότε θα έρθει η ώρα να το "φιλτράρεις", να το βελτιώσεις, να το απορρίψεις αν χρειάζεται. Αυτή η μέθοδος σου επιτρέπει να εκμεταλλευτείς τη ροή της δημιουργικότητας χωρίς να σε σταματάει η αυτοκριτική.
Η έλλειψη περιέργειας και εμπειριών
Η δημιουργικότητα τρέφεται από νέες πληροφορίες, νέες εικόνες, νέες αισθήσεις. Αν ο κόσμος σου περιορίζεται στο ίδιο περιβάλλον και στις ίδιες συζητήσεις, πώς περιμένεις να ανθίσει η φαντασία σου;
Η περιέργεια είναι ο κινητήρας της δημιουργικότητας. Όταν σταματάς να ρωτάς "γιατί;" και "πώς;", όταν σταματάς να παρατηρείς τον κόσμο γύρω σου με έκπληξη, τότε ουσιαστικά κλείνεις την πόρτα σε νέες ιδέες.
Η βαρεμάρα είναι ο χειρότερος εχθρός της έμπνευσης.
Μήπως αφιερώνεις πολύ χρόνο σε παθητικές δραστηριότητες, όπως η ατελείωτη κύλιση στα social media, αντί να αναζητάς ενεργά νέες εμπειρίες;
Πώς να καλλιεργήσεις την περιέργειά σου
Η λύση είναι απλή: βγες έξω από τη ζώνη άνεσής σου. Δοκίμασε μια νέα διαδρομή για τη δουλειά. Πήγαινε σε μια γκαλερί που δεν θα πήγαινες ποτέ. Διάβασε ένα βιβλίο από ένα είδος που αγνοείς. Μίλα με ανθρώπους που έχουν διαφορετική οπτική γωνία από εσένα.
Ακόμα και οι μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Άκουσε ένα διαφορετικό είδος μουσικής στο αυτοκίνητο. Δοκίμασε ένα νέο εστιατόριο. Κάθε νέα εμπειρία είναι σαν ένα μικρό "λιπάρισμα" για τον δημιουργικό σου εγκέφαλο.
Μην αφήνεις τον κόσμο να περνάει από μπροστά σου σαν σκηνικό. Γίνε παρατηρητής, γίνε εξερευνητής.
Η απομόνωση και η έλλειψη συνεργασίας
Πολλοί πιστεύουν ότι η δημιουργικότητα είναι μια μοναχική διαδικασία. Ότι οι ιδιοφυΐες κλειδώνονται στο εργαστήριό τους και βγάζουν μυστικές ανακαλύψεις. Αν και αυτό μπορεί να ισχύει σε κάποιες περιπτώσεις, η αλήθεια είναι ότι η αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους μπορεί να πυροδοτήσει ιδέες που ποτέ δεν θα είχες μόνος σου.
Οι διαφορετικές οπτικές γωνίες, οι συζητήσεις, ακόμα και οι διαφωνίες, μπορούν να σε ωθήσουν να δεις ένα πρόβλημα από μια εντελώς νέα πλευρά. Μπορεί να σου δώσουν μια ιδέα, να σε βοηθήσουν να ξεπεράσεις ένα μπλοκάρισμα, ή απλώς να σου δείξουν έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης.
Μην υποτιμάς τη δύναμη της "μικρής ομάδας" σκέψης.
Μήπως απομονώνεις τον εαυτό σου, φοβούμενος να μοιραστείς τις ιδέες σου ή να ζητήσεις βοήθεια;
Πώς να αξιοποιήσεις τη δύναμη της ομάδας
Αντί να προσπαθείς να τα λύσεις όλα μόνος σου, βρες ανθρώπους με τους οποίους μπορείς να ανταλλάξεις ιδέες. Μπορεί να είναι φίλοι, συνάδελφοι, ή ακόμα και άγνωστοι σε ένα εργαστήριο ή μια κοινότητα.
Το "brainstorming" δεν είναι απλώς μια λέξη. Είναι μια πανίσχυρη τεχνική. Δοκίμασε να παρουσιάσεις ένα πρόβλημα σε μια ομάδα και άκουσε τις προτάσεις. Συχνά, η πιο απλή ιδέα που θα ακούσεις από κάποιον άλλο, μπορεί να είναι αυτή που θα σου λύσει τα χέρια.
Μην προσπαθείς να είσαι ο μοναδικός ήρωας. Η συνεργασία είναι το μυστικό όπλο.
Τέλος, θυμήσου ότι η δημιουργικότητα δεν είναι κάτι που "έρχεται" από το πουθενά. Είναι αποτέλεσμα συνειδητής προσπάθειας, αλλαγής συνηθειών και ανοίγματος στον κόσμο.
