Βρίσκεσαι πάλι να αναλύεις εκείνη τη συζήτηση από το πρωί, σίγουρος ότι είπες τη λάθος λέξη, ότι φάνηκες χαζός/ή, ότι όλοι σε κοιτάνε στραβά; Νιώθεις αυτή την άβολη πίεση στο στήθος, αυτή την αίσθηση ότι κάτι σοβαρό πήγε στραβά, ενώ στην πραγματικότητα, ίσως και να μην υπήρξε καν πρόβλημα;
Αν η απάντηση είναι ναι, τότε ξέρεις καλά πώς είναι να σε κατακλύζουν οι αρνητικές σκέψεις. Είναι σαν ένας αόρατος εχθρός που σου κλέβει την ενέργεια, σου δηλητηριάζει τη διάθεση και σε εμποδίζει να απολαύσεις την καθημερινότητά σου, ακόμα και τις πιο απλές στιγμές.
Κι όμως, αυτή η εσωτερική φωνή που σε κρίνει συνεχώς, δεν είναι πάντα ο αληθινός σου εαυτός.
Ο παγιδευμένος σου εγκέφαλος
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί ο εγκέφαλός σου μοιάζει να έχει μια έφεση προς το αρνητικό; Φαντάσου ότι ο εγκέφαλός σου είναι προγραμματισμένος για επιβίωση. Έτσι, δίνει προτεραιότητα σε οτιδήποτε απειλητικό, σε οτιδήποτε θα μπορούσε να πάει στραβά. Είναι ένα αρχαίο σύστημα που μας προστάτευε κάποτε, αλλά σήμερα, σε έναν κόσμο γεμάτο email και social media, μας κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.
Αυτή η προδιάθεση για το αρνητικό δεν σημαίνει ότι είσαι αδύναμος/η. Σημαίνει απλώς ότι ο εγκέφαλός σου λειτουργεί "φυσιολογικά", σύμφωνα με την εξελικτική του ιστορία. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αρχίζεις να πιστεύεις κάθε αρνητική σκέψη σαν αλήθεια.
Πόσες φορές έχεις αναλώσει ενέργεια σε σενάρια που ποτέ δεν έγιναν;
Πώς οι "κακές" σκέψεις γίνονται συνήθεια
Όταν επαναλαμβάνεις μια αρνητική σκέψη, ο εγκέφαλός σου δημιουργεί μια "διαδρομή". Όσο πιο συχνά την περπατάς, τόσο πιο εύκολα και γρήγορα επιστρέφεις εκεί. Είναι σαν να δημιουργείς ένα μονοπάτι στο δάσος: στην αρχή είναι δύσκολο, αλλά μετά από επαναλαμβανόμενες διαδρομές, γίνεται ο πιο εύκολος δρόμος.
Αυτό σημαίνει ότι οι αρνητικές σου σκέψεις δεν είναι απαραίτητα αντανάκλαση της πραγματικότητας, αλλά απλώς μια πολύ καλά εδραιωμένη συνήθεια. Μια συνήθεια που μπορείς να αλλάξεις.
Αυτό που σκέφτεσαι ξανά και ξανά, αρχίζει να μοιάζει με την αλήθεια.
Η παγίδα της υπερανάλυσης
Στην Ελλάδα, έχουμε μια ιδιαίτερη αγάπη στην ανάλυση. Θέλουμε να τα καταλάβουμε όλα, να εξηγήσουμε τα πάντα. Αυτό είναι θετικό σε πολλές περιπτώσεις, αλλά όταν πρόκειται για τις σκέψεις μας, η υπερανάλυση μπορεί να γίνει ο χειρότερος εχθρός σου.
Αναλύεις μια απλή παρατήρηση, μετατρέποντας την σε ένδειξη απόρριψης. Κοιτάς ένα βλέμμα και βλέπεις αμφισβήτηση, ενώ μπορεί να ήταν απλώς μια στιγμή κούρασης. Αυτό το συνεχές "τι σημαίνει αυτό;" είναι που σε ρίχνει.
Μην ψάχνεις για κρυφά νοήματα εκεί που δεν υπάρχουν.
Σκέψου την τελευταία φορά που συζητούσες με έναν φίλο/η σου και σου είπε κάτι λίγο απότομα. Η πρώτη σου σκέψη ήταν: "Τι έκανα λάθος; Τον/Την πείραξα;". Αντί να σκεφτείς ότι ίσως είχε απλώς μια άσχημη μέρα, εστίασες στο τι θα μπορούσες να είχες κάνει εσύ. Αυτή είναι η υπερανάλυση.
Πώς να "αποσυνδέσεις" τον αυτόματο πιλότο
Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσεις πότε συμβαίνει. Μόλις νιώσεις αυτή την έντονη αρνητική σκέψη, σταμάτα. Μην την αφήσεις να σε παρασύρει. Ρώτα τον εαυτό σου: "Είναι αυτή η σκέψη πραγματική ή είναι απλώς η συνήθεια του μυαλού μου να φαντάζεται τα χειρότερα;
Σταμάτα να δίνεις δικαιώματα στις σκέψεις σου να σε ελέγχουν.
Μια απλή τεχνική είναι να δώσεις ένα "όνομα" στην αρνητική σου σκέψη. Για παράδειγμα, αν συνεχώς ανησυχείς ότι θα αποτύχεις σε μια νέα δουλειά, μπορείς να την ονομάσεις "Ο Φόβος της Αποτυχίας". Όταν την αναγνωρίζεις με όνομα, γίνεται κάτι εξωτερικό, κάτι που μπορείς να παρατηρήσεις, αντί να είσαι εσύ αυτή η σκέψη.
Η δύναμη της αμφισβήτησης
Πιστεύεις ότι οι σκέψεις σου είναι γεγονότα. Αυτό είναι το μεγαλύτερο λάθος που κάνεις. Οι σκέψεις είναι απλώς σκέψεις. Μπορεί να είναι εσφαλμένες, μπορεί να είναι παραμορφωμένες, μπορεί να είναι απλώς η εκδήλωση του άγχους σου.
Το να πιστεύεις κάθε αρνητική σου σκέψη είναι σαν να πιστεύεις ότι η τηλεόραση δείχνει την πραγματικότητα.
Την επόμενη φορά που θα σε πιάσει μια αρνητική σκέψη, αντί να την αποδεχτείς, αμφισβήτησέ την. Ρώτα τον εαυτό σου: "Ποια είναι η απόδειξη για αυτή τη σκέψη; Υπάρχει κάποια άλλη εξήγηση;".
Ας πούμε ότι σκέφτεσαι: "Κανείς δεν με συμπαθεί". Ποια είναι η απόδειξη; Ότι κάποιος δεν σου χαμογέλασε σήμερα; Αυτό δεν είναι απόδειξη. Μπορεί να μην σε είδε καν. Ίσως να ήταν απασχολημένος/η. Βρες τις εναλλακτικές εξηγήσεις.
Πώς να "ξαναγράψεις" την ιστορία σου
Όταν αμφισβητείς τις αρνητικές σου σκέψεις, αρχίζεις να δημιουργείς χώρο για νέες, πιο θετικές. Δεν πρόκειται για ψευδαίσθηση, αλλά για μια συνειδητή επιλογή να εστιάσεις σε αυτά που είναι πιο πιθανά και πιο χρήσιμα.
Αντί να λες "Είμαι αποτυχημένος/η", δοκίμασε να πεις: "Έκανα ένα λάθος, αλλά μπορώ να μάθω από αυτό και να προσπαθήσω ξανά". Αυτή η μικρή αλλαγή στη διατύπωση έχει τεράστια δύναμη.
Η αλλαγή του τρόπου που μιλάς στον εαυτό σου, αλλάζει τον τρόπο που νιώθεις.
Δοκίμασε να κρατάς ένα ημερολόγιο. Όταν νιώθεις άσχημα, γράψε την αρνητική σκέψη, μετά γράψε γιατί είναι πιθανόν λάθος και τέλος, γράψε μια πιο ρεαλιστική ή θετική εκδοχή της. Θα εκπλαγείς με το πόσο γρήγορα θα αρχίσεις να βλέπεις αλλαγές.
Η αξία της αποδοχής
Μερικές φορές, η προσπάθεια να διώξεις τις αρνητικές σκέψεις είναι σαν να προσπαθείς να σπρώξεις ένα φουσκωτό κάτω από το νερό. Όσο πιο πολύ το πιέζεις, τόσο πιο δυναμικά αναδύεται. Η αποδοχή δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με αυτές τις σκέψεις, αλλά ότι τις αναγνωρίζεις χωρίς κριτική.
Μην πολεμάς τις σκέψεις σου, παρατήρησέ τις.
Όταν νιώθεις μια αρνητική σκέψη, απλώς πες στον εαυτό σου: "Α, ορίστε, η σκέψη για την αποτυχία ήρθε ξανά". Αναγνώρισέ την, δώσε της μια "ετικέτα" και άφησέ την να περάσει, σαν ένα σύννεφο στον ουρανό. Δεν χρειάζεται να την κρατήσεις, δεν χρειάζεται να την αναλύσεις.
Αυτή η προσέγγιση μειώνει την ένταση της σκέψης. Όταν δεν της δίνεις τόση σημασία, χάνει τη δύναμή της. Είναι σαν να σβήνεις τη φωτιά που τροφοδοτείς.
Το απρόσμενο όφελος της "παραίτησης"
Όταν σταματάς να πολεμάς τις σκέψεις σου, απελευθερώνεις τεράστια ενέργεια. Ενέργεια που μέχρι πρότινος την σπαταλούσες προσπαθώντας να τις καταπιέσεις ή να τις αναλύσεις.
Αυτό που σπαταλάς είναι η ζωή σου, πολεμώντας έναν εσωτερικό εχθρό που εσύ ο ίδιος/η η ίδια τροφοδοτείς.
Η αποδοχή σε βοηθά να εστιάσεις στο παρόν. Αντί να χάνεσαι στο "τι θα γίνει" ή στο "τι έγινε", μπορείς να αφοσιωθείς σε αυτό που συμβαίνει τώρα. Αυτό είναι το κλειδί για να απολαύσεις τις μικρές χαρές, για να είσαι παρών/παρούσα στις σχέσεις σου και για να νιώσεις πραγματική ηρεμία.
Θυμήσου, δεν είσαι οι σκέψεις σου. Είσαι ο παρατηρητής τους. Και αυτός ο παρατηρητής έχει τη δύναμη να επιλέξει ποιες σκέψεις θα κρατήσει και ποιες θα αφήσει να φύγουν.
