Κάθε 25 του μήνα, νιώθεις ένα γνώριμο άγχος να σε πιάνει; Κοιτάς τον τραπεζικό σου λογαριασμό και αναρωτιέσαι πού πήγαν όλα τα χρήματα; Μην ψάχνεις αλλού. Η αλήθεια είναι ότι, όσο κι αν προσπαθείς, αν δεν έχεις ένα σωστό οικονομικό πλάνο, απλώς πετάς τα χρήματά σου στον αέρα.
Ξέρεις πολύ καλά αυτή την αίσθηση: περιμένεις με ανυπομονησία την πληρωμή σου, σχεδιάζεις τι θα αγοράσεις, πώς θα διασκεδάσεις, και ξαφνικά, πριν καν καταλάβεις, ο λογαριασμός είναι άδειος. Και δεν φταις εσύ, φταίει η έλλειψη μιας δομής.
Ο μεγαλύτερος σου εχθρός: Η έλλειψη ρεαλισμού
Το πρώτο και βασικότερο λάθος που κάνεις είναι ότι δεν είσαι ρεαλιστής με τα έξοδά σου. Πιστεύεις ότι μπορείς να τα βγάλεις πέρα με ένα συγκεκριμένο ποσό, αλλά στην πορεία, αναπάντεχτα έξοδα κάνουν την εμφάνισή τους, ανατρέποντας τα πάντα.
Σκέψου το λίγο: Πόσες φορές έχεις υποτιμήσει το κόστος του σούπερ μάρκετ; Ή πόσες φορές έχεις πει "μια χαρά θα τα βγάλω με αυτά τα χρήματα για βενζίνη" και βρέθηκες να ψάχνεις για επιπλέον χρήματα στα μέσα του μήνα;
Αυτό δεν είναι διαχείριση, είναι εικασία.
Η αλήθεια είναι ότι η δουλειά σου δεν είναι να μαντεύεις, αλλά να γνωρίζεις.
Τα "μικρά" έξοδα που σε καταστρέφουν
Δεν είναι μόνο οι μεγάλες πληρωμές που σε ρίχνουν έξω. Είναι κυρίως τα μικρά, καθημερινά έξοδα που, αθροιστικά, γίνονται τεράστια. Ο καφές απ' έξω κάθε πρωί, το τσιγάρο, ένα γρήγορο σνακ, η τυχαία αγορά ενός ρούχου που δεν χρειαζόσουν πραγματικά. Αυτά τα "ασήμαντα" ποσά, αν δεν τα παρακολουθείς, θα σε οδηγήσουν στην καταστροφή.
Πόσο κοστίζει ο καφές σου κάθε μέρα; Αν ο καφές σου κοστίζει 2.50€, αυτό είναι 75€ τον μήνα. Αν προσθέσεις και ένα σνακ 3€, είσαι στα 165€ επιπλέον, χωρίς να έχεις ιδέα.
Αυτά τα χρήματα, αν τα είχες βάλει στην άκρη, θα είχαν δημιουργήσει ένα μικρό "μαξιλαράκι" για τις δύσκολες στιγμές.
Μήπως ήρθε η ώρα να δεις κατάματα αυτή την αλήθεια;
Βήμα 1: Καταγραφή, η απόλυτη αλήθεια
Πριν καν σκεφτείς να φτιάξεις πλάνο, πρέπει να ξέρεις πού πάνε τα χρήματά σου. Αυτό σημαίνει καταγραφή. Όχι γενική, αλλά λεπτομερής. Κράτα σημειώσεις για κάθε ευρώ που ξοδεύεις. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα απλό τετράδιο, μια εφαρμογή στο κινητό σου, ή ένα υπολογιστικό φύλλο.
Το κλειδί είναι η συνέπεια. Για τουλάχιστον έναν μήνα, γράφε τα πάντα. Από τον ενοίκιο μέχρι την τσίχλα που αγόρασες στην καντίνα. Μόνο έτσι θα δεις την πραγματική εικόνα.
Αν δεν καταγράφεις, απλώς κάνεις χάσιμο χρόνου.
Είσαι έτοιμος να αντιμετωπίσεις την πραγματικότητα των εξόδων σου;
Βήμα 2: Ο διαχωρισμός των εξόδων σου
Αφού έχεις την πλήρη εικόνα, ήρθε η ώρα να κατηγοριοποιήσεις τα έξοδά σου. Χώρισέ τα σε σταθερά και μεταβλητά. Στα σταθερά ανήκουν το ενοίκιο, οι δόσεις δανείων, οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας (που έχουν μια σχετική σταθερότητα). Στα μεταβλητά ανήκουν τρόφιμα, βενζίνη, διασκέδαση, ρούχα, και ό,τι άλλο αλλάζει από μήνα σε μήνα.
Μέσα στα μεταβλητά, πρέπει να δημιουργήσεις υποκατηγορίες. Για παράδειγμα, "Τρόφιμα Σούπερ Μάρκετ", "Φαγητό Έξω", "Βενζίνη", "Διασκέδαση", "Προσωπική Περιποίηση". Αυτό θα σε βοηθήσει να δεις πού "φεύγουν" τα περισσότερα χρήματα.
Αυτό είναι το σημείο που πολλοί αποτυγχάνουν, γιατί δεν θέλουν να δουν την αλήθεια.
Πόσα από αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να είχαν πάει σε έναν αποταμιευτικό λογαριασμό;
Βήμα 3: Ο καθορισμός προϋπολογισμού
Εδώ είναι που αρχίζει η πραγματική δουλειά. Αφού ξέρεις πόσα βγάζεις και πόσα ξοδεύεις σε κάθε κατηγορία, μπορείς να θέσεις όρια. Για κάθε μεταβλητή κατηγορία, όρισε ένα ποσό που μπορείς να ξοδέψεις τον μήνα. Να είσαι ρεαλιστής, αλλά και αυστηρός.
Για παράδειγμα, αν βλέπεις ότι ξοδεύεις 500€ για τρόφιμα, αλλά ο μισθός σου δεν το επιτρέπει, πρέπει να βρεις πώς θα μειώσεις αυτό το ποσό στα 400€ ή 450€. Αυτό μπορεί να σημαίνει λιγότερες αγορές έτοιμων φαγητών και περισσότερο μαγείρεμα στο σπίτι.
Το να έχεις έναν προϋπολογισμό δεν είναι περιορισμός, είναι απελευθέρωση.
Μήπως η ελευθερία σου είναι να ξέρεις ότι δεν θα ξεμείνεις ποτέ από χρήματα;
Βήμα 4: Η δημιουργία "μαξιλαριού" ασφαλείας
Ένα από τα πιο σημαντικά μέρη του οικονομικού σου πλάνου είναι η δημιουργία ενός αποθέματος έκτακτης ανάγκης. Αυτό είναι ένα ποσό χρημάτων που θα έχεις στην άκρη για απρόβλεπτα έξοδα, όπως ένα ιατρικό περιστατικό, μια ξαφνική επισκευή στο σπίτι, ή ακόμα και η απώλεια της δουλειάς σου. Στόχος είναι να έχεις τουλάχιστον 3-6 μηνών έξοδα αποθηκευμένα.
Αυτό το "μαξιλάρι" σου δίνει την ασφάλεια να μην πανικοβάλλεσαι όταν συμβαίνει κάτι απρόοπτο. Αντί να βγαίνεις εκτός προϋπολογισμού, καλύπτεις την ανάγκη από αυτόν τον λογαριασμό.
Αν δεν έχεις αποθεματικό, κάθε απρόοπτο είναι μια μικρή καταστροφή.
Πόσο ασφαλής νιώθεις αυτή τη στιγμή;
Βήμα 5: Παρακολούθηση και προσαρμογή
Το οικονομικό πλάνο δεν είναι κάτι που το φτιάχνεις μια φορά και το ξεχνάς. Πρέπει να το παρακολουθείς τακτικά, ιδανικά κάθε εβδομάδα, και να το προσαρμόζεις ανάλογα με τις ανάγκες σου και τις αλλαγές στη ζωή σου. Αν βλέπεις ότι ξεπερνάς συνεχώς τον προϋπολογισμό σε μια συγκεκριμένη κατηγορία, πρέπει να αναρωτηθείς γιατί και πώς μπορείς να το διορθώσεις.
Μήπως οι τιμές στα τρόφιμα ανέβηκαν; Ίσως χρειαστεί να μειώσεις τις εξόδους για φαγητό απ' έξω. Μήπως η βενζίνη είναι πιο ακριβή; Ίσως χρειαστεί να περιορίσεις τις άσκοπες μετακινήσεις.
Η στασιμότητα είναι ο εχθρός της οικονομικής σου υγείας.
Είσαι έτοιμος να κάνεις τις αλλαγές που απαιτούνται για να έχεις τον έλεγχο;
Φτιάχνοντας ένα σωστό οικονομικό πλάνο, δεν θα βλέπεις πια τα χρήματά σου να εξαφανίζονται ανεξήγητα, αλλά θα ξέρεις ακριβώς πού πηγαίνουν, και κυρίως, θα έχεις τον έλεγχο της ζωής σου.
