Όλοι έχουμε δει αυτές τις μεταλλικές σκάλες στα πλάγια των παλιών κυρίως πολυκατοικιών, που είναι εκεί για ώρα ανάγκης. Το τελευταίο κομμάτι τους, όμως, αυτό που φτάνει μέχρι το έδαφος, τις περισσότερες φορές είναι ανασηκωμένο. Γιατί δεν ακουμπάει κάτω; Ο λόγος είναι απλός: για να μην μπορεί ο οποιοσδήποτε να ανέβει από κάτω και να μπει στο κτίριο, αλλά και για να μην εμποδίζει την κυκλοφορία στο πεζοδρόμιο. Ουσιαστικά, είναι ένας τρόπος να κρατήσει την πρόσβαση κλειστή μέχρι να χρειαστεί.
Ο μηχανισμός, τα υλικά και η ιστορία
Αυτή η "κρεμαστή" σκάλα δεν είναι απλά βιδωμένη και αφήνεται στον αέρα. Έχει έναν έξυπνο μηχανισμό που της επιτρέπει να κατέβει μόνο όταν κάποιος τη χρειαστεί. Το μυστικό κρύβεται σε ένα σύστημα αντίβαρου. Αυτές οι σκάλες, κατασκευασμένες συνήθως από ανθεκτικό γαλβανισμένο χάλυβα ή, σπανιότερα, από αλουμίνιο για ελαφρύτερες κατασκευές, έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν στις καιρικές συνθήκες και τη φθορά του χρόνου. Φαντάσου ένα βαρύ κομμάτι μέταλλο, κρυμμένο συνήθως μέσα σε έναν σωλήνα ή ένα κουτί, ψηλά στον τοίχο, κοντά στην αρχή του αναδιπλούμενου τμήματος της σκάλας.
Αυτό το αντίβαρο είναι συνδεδεμένο με τη σκάλα μέσω συρματόσχοινων και τροχαλιών. Η σκάλα, από μόνη της, είναι αρκετά ελαφριά. Το αντίβαρο είναι ρυθμισμένο έτσι ώστε να την κρατάει ανασηκωμένη. Όταν όμως κάποιος άνθρωπος, που προσπαθεί να διαφύγει από μια πυρκαγιά, πατήσει το πρώτο σκαλοπάτι του αναδιπλούμενου τμήματος, το βάρος του είναι αρκετό για να υπερνικήσει το αντίβαρο. Τότε, το συρματόσχοινο χαλαρώνει, το αντίβαρο κατεβαίνει, και το αναδιπλούμενο τμήμα, το οποίο αποτελείται από αρθρωτά σκαλοπάτια και πλαϊνά μέρη, αρχίζει να ξεδιπλώνεται ομαλά προς τα κάτω, καθοδηγούμενο από την ίδια τη βαρύτητα και το σύστημα των μεντεσέδων του.
Είναι ένα σύστημα που λειτουργεί με τη φυσική, χωρίς να χρειάζεται ηλεκτρικό ρεύμα ή περίπλοκους αισθητήρες. Μόλις το βάρος του ανθρώπου αφαιρεθεί από τη σκάλα - για παράδειγμα, αν κατέβει μέχρι κάτω και πατήσει στο έδαφος - το αντίβαρο τραβάει ξανά τη σκάλα προς τα πάνω, επαναφέροντάς την στην αρχική της θέση. Αυτό συμβαίνει επειδή το βάρος του αντίβαρου είναι μεγαλύτερο από το βάρος της σκάλας και την τραβάει πάλι προς τα πάνω.
Βέβαια, δεν είναι όλες οι σκάλες πυρκαγιάς ίδιες. Σε κάποιες, ειδικά σε παλαιότερα κτίρια, μπορεί να υπάρχει ένας μοχλός ή ένα μάνταλο που πρέπει να τραβήξεις για να απελευθερώσεις τη σκάλα. Όμως, το σύστημα με το αντίβαρο είναι το πιο συνηθισμένο για τις αναδιπλούμενες σκάλες, καθώς προσφέρει μια αυτόματη και αξιόπιστη λύση σε περίπτωση ανάγκης. Ενώ οι σταθερές σκάλες πυρκαγιάς υπήρχαν από τις αρχές του 19ου αιώνα, η ανάγκη για προστασία από εισβολείς και η αποφυγή της παρεμπόδισης του πεζοδρομίου οδήγησε στην ανάπτυξη αναδιπλούμενων συστημάτων. Η μορφή με το αντίβαρο, που ενεργοποιείται από το βάρος του διαφεύγοντος ατόμου, άρχισε να υιοθετείται ευρέως στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, καθώς οι κανονισμοί ασφαλείας γίνονταν πιο αυστηροί και αναζητούνταν αυτόματες, αξιόπιστες λύσεις για την εκκένωση πολυώροφων κτιρίων.
