Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή νευροβιολογικής προέλευσης. Δημιουργεί επιπλοκές σε πολλούς τομείς που αφορούν την ανάπτυξη του παιδικού, επιδρώντας — συχνά αρνητικά — σε βασικές λειτουργίες όπως, γνωστικές, συμπεριφορικές, κινητικές δεξιότητες και γενικά ό,τι καθορίζεται ως φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού, λέει ο Άγγελος Κουτουμάνος, Κοινωνικός Λειτουργός.
Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή που θεωρείται μία από τις πιο συχνές διαταραχές της παιδικής ηλικίας, πιο συχνή από τον καρκίνο, τον διαβήτη και το σύνδρομο Down. Διεθνείς στατιστικές δείχνουν ότι 1 στα 68 παιδιά έχει αυτισμό και τα στοιχεία δείχνουν συνεχή αύξηση του αριθμού τους. Λόγω του εύρους των συμπτωμάτων που παρουσιάζουν τα άτομα με αυτισμό, κατά βάση μιλούμε για Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (Δ.Α.Φ.).
Το εθνικό σύστημα υγείας της Βρετανίας (NHS) είναι αντιμέτωπο με μεγάλες αναμονές όσον αφορά στις αξιολογήσεις του παιδικού αυτισμού, και ο Julian Harley, διευθύνων σύμβουλος του NHS Providers, προειδοποίησε ότι αυτές οι αναμονές «έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις στην κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, τη σχολική ετοιμότητα και το εκπαιδευτικό επίπεδο».
Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι οικογένειες αφήνονται να παλεύουν μόνες τους – αναρωτιούνται αν η προκλητική συμπεριφορά ενός παιδιού μπορεί στην πραγματικότητα να είναι σημάδι για κάτι πιο σοβαρό.
Ο Dr Punit Shah, καθηγητής Ψυχολογίας και ειδικός στη Νευροδιαφορετικότητα, από το Πανεπιστήμιο του Bath, αναλύει μερικά από τα έξι πιθανά σημάδια.
Αποφυγή οπτικής επαφής
Ορισμένα βρέφη εμφανίζουν ενδείξεις αυτισμού ακόμα και κατά τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Σε άλλα, οι συμπεριφορές δεν γίνονται εμφανείς μέχρι να γίνουν νήπια. Ορισμένα δεν παρουσιάζουν καθόλου σημάδια. Η αποφυγή οπτικής επαφής είναι ένα αποκαλυπτικό σημάδι, και αυτό μπορεί να συμβεί από πολύ μικρή ηλικία. Ο λόγος για τον οποίο πολλά παιδιά με αυτισμό αποφεύγουν την οπτική επαφή είναι επειδή βοηθά στη μείωση του άγχους, εξηγεί ο Δρ Shah, ο οποίος εμφανίστηκε στο πρώτο επεισόδιο του 2023 της ντοκιμαντέρ του BBC «Inside Our Autistic Minds».
«Οι λόγοι για τους οποίους ορισμένα αυτιστικά άτομα αποφεύγουν την οπτική επαφή ποικίλλουν και δεν την αποφεύγουν όλα τα αυτιστικά άτομα», πρόσθεσε.
«Κάποια που το κάνουν, είναι για να μειώσουν το άγχος και τους βοηθά να τα καταφέρνουν καλύτερα σε συγκεκριμένες κοινωνικές καταστάσεις».
Αισθητηριακή ευαισθησία
Η ανάπτυξη συναισθημάτων όπως η στενοχώρια στους δυνατούς θορύβους είναι μια αισθητηριακή διαφορά που συχνά παρατηρείται στα παιδιά με αυτισμό.
Αυτές οι αισθητηριακές ευαισθησίες μπορεί να δυσχεράνουν το φιλτράρισμα άσχετων θορύβων, καθιστώντας δύσκολο να μην αισθάνονται άβολα ή να μην αποσπάται η προσοχή τους. «Σε γενικές γραμμές, τα αυτιστικά παιδιά έχουν αισθητηριακές ευαισθησίες σε διάφορα πράγματα», δήλωσε ο Δρ Shah.
«Αυτό μπορεί συχνά να συμβαίνει σε προβλέψιμα πράγματα, όπως τα έντονα φώτα και οι δυνατοί ήχοι, αλλά και σε ασυνήθιστα χρώματα και μοτίβα. «Εξαρτάται πραγματικά από το άτομο», σημείωσε.
Δυσκολία στην ομιλία
Ο Δρ Shah δήλωσε: «Η ομιλία είναι γενικά λίγο καθυστερημένη στα αυτιστικά παιδιά, αλλά όχι πάντα. Ένα άλλο σημάδι μπορεί να είναι οι επαναλαμβανόμενοι ήχοι ή η ομιλία – μερικές φορές γνωστή ως ηχολαλία – η οποία μπορεί να είναι χαρακτηριστικό του αυτισμού».
Το να παίρνουν τη «γλώσσα» πολύ κυριολεκτικά είναι επίσης μια επικοινωνιακή δυσκολία με την οποία τα αυτιστικά παιδιά συχνά δυσκολεύονται, σύμφωνα με το NHS.
Για παράδειγμα, μπορεί να μην καταλαβαίνουν παρομοιώσεις ή μεταφορικές φράσεις, όπως και να τις λαμβάνουν κυριολεκτικά. Το να επικοινωνήσουν τι θέλουν μπορεί επίσης να αποδειχθεί πρόκληση για ορισμένα αυτιστικά παιδιά.
Καθημερινή ρουτίνα
Η προτίμηση μιας πολύ αυστηρής καθημερινής ρουτίνας και η αναστάτωση αν αυτή αλλάξει είναι ένα σημάδι αυτισμού στα παιδιά, λέει το NHS.
Ο Dr Shah εξηγεί ότι αυτή η ανάγκη για ρουτίνα μπορεί να παρουσιαστεί με διαφορετικούς τρόπους και μπορεί να είναι ιδιόμορφη, πράγμα που σημαίνει ότι τα παιδιά θα έχουν ασυνήθιστες συνήθειες ή τρόπους συμπεριφοράς. Ωστόσο, αυτό εξαρτάται από τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των ατόμων.
«Τυπικά, αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή της ανάγκης η καθημερινή ρουτίνα να είναι προβλέψιμη με βάση το χρονοδιάγραμμα των καθημερινών δραστηριοτήτων», είπε.
Τα παιδιά με αυτισμό που τους αρέσει η ρουτίνα και παρουσιάζουν σημάδια επαναλαμβανόμενης συμπεριφοράς μπορεί να παίζουν με ένα παιχνίδι με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά ή να βάζουν τα αντικείμενα σε σειρά, σύμφωνα με το Child Autism UK.
Τα σημάδια μπορεί επίσης να περιλαμβάνουν «περιορισμούς σε ορισμένες δραστηριότητες, όπως το να τρώνε μόνο κίτρινο φαγητό, να βλέπουν το ίδιο πρόγραμμα ξανά και ξανά ή να φορούν μόνο ένα αγαπημένο πουλόβερ».
Επανάληψη συγκεκριμένων κινήσεων
Τα παιδιά με αυτισμό μπορούν επίσης να κάνουν τις ίδιες κινήσεις σε επανάληψη. Στα μικρά παιδιά αυτό θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως χτύπημα των χεριών τους, τίναγμα των δακτύλων τους ή κούνημα του σώματός τους, αναφέρει το NHS, σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Mail.
Ωστόσο, τα παιδιά μπορεί επίσης να θέλουν να αναζητήσουν συγκεκριμένες οπτικές ή ακουστικές εμπειρίες, αναφέρει το Child Autism UK. Η φιλανθρωπική οργάνωση προτείνει ότι αυτές θα μπορούσαν να είναι σχετικές ενέργειες, όπως το να γυρίζουν οι ρόδες σε ένα παιχνίδι τρενάκι, να κοιτάζουν τα κάγκελα ενός φράχτη ή να ακούν συνεχώς τα μουσικά θέματα των αγαπημένων τους προγραμμάτων.
Η αδυναμία να κατανοήσουν συναισθήματα
Σύμφωνα με το Child Autism UK, τα παιδιά με αυτισμό δυσκολεύονται να κάνουν φίλους και συχνά επιλέγουν να παίζουν μόνα τους. Ορισμένα παιδιά μπορεί επίσης να δυσκολεύονται να πουν πώς αισθάνονται και μερικές φορές δεν καταλαβαίνουν τι αισθάνονται οι άλλοι, αναφέρει το NHS.
Ωστόσο, η παρανόηση των συναισθημάτων και το να μη φαίνεται να καταλαβαίνουν τι σκέφτονται ή αισθάνονται οι άλλοι μπορεί να είναι σημάδι διαφόρων παθήσεων.
Ο Dr Shah υπογράμμισε ότι «αυτό εξαρτάται πραγματικά από το άτομο και μπορεί συχνά να σχετίζεται με καταστάσεις που επικαλύπτονται με τον αυτισμό, όπως η αλεξιθυμία (ή συναισθηματική “τύφλωση”) και όχι με τον ίδιο τον αυτισμό».
Αυτό μπορεί επίσης να παρουσιαστεί διαφορετικά στα νεαρά κορίτσια με αυτισμό, καθώς μπορεί να κρύβουν κάποια σημάδια αυτισμού αντιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται και παίζουν τα άλλα παιδιά, αναφέρει το NHS.
Πολλά κορίτσια με αυτισμό φαίνεται επίσης να αντιμετωπίζουν καλύτερα τις κοινωνικές καταστάσεις, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι αντιγράφουν άλλα παιδιά.
«Αν και γνωρίζουμε ότι υπάρχουν διαφορές στον αυτισμό ανάλογα με το φύλο, αυτές δεν είναι καλά κατανοητές», δήλωσε ο καθηγητής Shah.
«Επειδή τα ίδια τα διαγνωστικά κριτήρια του αυτισμού έχουν διαμορφωθεί κυρίως από την κλινική παρατήρηση των αγοριών, μαθαίνουμε ακόμη σε μεγάλο βαθμό πώς “μοιάζει” ο αυτισμός στα κορίτσια. Αυτό θα πάρει χρόνο», τόνισε.
Πηγή: alfavita.gr